ประวัติความเป็นมา
"ขนมงาสลัด: รอยจารึกข้างวัง สู่วิถีบุญเกาะศาลพระ มรดก 'ขนมมงคล' แห่งพงสลัดมะพร้าวเมืองราชบุรี”
ณ สวนมะพร้าวอันเขียวขจีของอำเภอวัดเพลง มี "ขนมงาสลัด" คือตำนานขนมไทยโบราณที่มีรากเหง้ามาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 2 ซึ่งเคยเป็นของดีข้างรั้ววังก่อนจะเลือนหายไปจากหน้าประวัติศาสตร์ในปี พ.ศ. 2553 ทว่าความทรงจำอันหอมหวานกลับถูกปลุกให้ตื่นขึ้นอีกครั้งโดยชาวตำบลเกาะศาลพระ ที่ร่วมใจกันฟื้นฟูภูมิปัญญานี้ให้กลายเป็น "ขนมมงคล" ประจำงานประเพณีท้องถิ่นและวันธรรมสวนะอย่างทรงคุณค่า
เสน่ห์ของขนมชนิดนี้อยู่ที่การผสานวัตถุดิบชั้นเลิศจากผืนดินตนเอง ทั้งมะพร้าวหอมมัน และน้ำตาลปึกแท้ จากสวนในชุมชน นำมาปรุงด้วยทักษะการ "สลัด" และคลุกเคล้ากับงาจนได้รสชาติที่หวานละมุนและมีเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น แต่การกลับมาของขนมงาสลัดในครั้งนี้ ไม่ได้มาเพียงแค่เพื่อถวายพระหรือใช้ในงานมงคลกลางบ้านเท่านั้น แต่คือการหยิบเอาเศษเสี้ยวประวัติศาสตร์ที่เกือบสูญสิ้นมาสร้างเป็น "ศูนย์รวมจิตใจ" ของคนในพื้นที่ เพื่อส่งต่อความภาคภูมิใจในรากเหง้าของชาวเกาะศาลพระสืบไป
คุณค่าทางโภชนาการ
งาดำ งาขาว จัดเป็นพืชที่มีคุณประโยชน์มากมาย การรับประทานเป็นอาหารเพื่อสุขภาพอย่างต่อเนื่องเป็นประจำ จะช่วยเสริมสร้างสุขภาพให้แข็งแรง งาดำ งาขาว อุดมไปด้วยวิตามินและแร่ธาตุอย่าง วิตามินบี 1 วิตามินบี 2 วิตามินบี 3 วิตามินบี 5 วิตามินบี 6 วิตามินบี 9 แคลเซียม แมกนีเซียม โพแทสเซียม โซเดียม ฟอสฟอรัส สังกะสี เหล็ก เป็นต้น โดยสามารถช่วยบำรุงร่างกายเกือบทุกสัดส่วน ไม่ว่าจะเป็น ผม ผิวพรรณ กระดูก เล็บ ระบบขับถ่าย การบำรุงหัวใจ จึงเหมาะกับทุกวัย แม้กระทั่งเด็กที่มีอาการป่วยอยู่แล้ว หรือผู้หญิงที่กำลังก้าวเข้าสู่วัยทอง งาดำจะจำเป็นอย่างมาก เพราะจะช่วยป้องกันโรคภาวะกระดูกพรุนอย่างได้ผล
มะพร้าว ช่วยให้ผิวพรรณเปล่งปลั่ง ชะลอการเกิดริ้วรอยแห่งวัย แก้กระหายน้ำ ทำให้ร่างกายรู้สึกสดชื่น ช่วยป้องกันการสูญเสียมวลกระดูก ทำให้กระดูกแข็งแรง ดีท็อกซ์ขับสารพิษออกจากร่างกาย ช่วยป้องกันการเกิดโรคหัวใจ และช่วยรักษาผู้ป่วยโรคหัวใจ ปรับสมดุลของน้ำตาลในเลือด
ส่วนผสม
วัตถุดิบ/ส่วนประกอบชั้นนอก
1. แป้งข้าวเหนียว 1 กิโลกรัม
2. กะทิสด 1/2 กิโลกรัม
3. งาดำ งาขาว ถั่วลิสงคั่วสุก (ใช้คลุกแป้งชั้นนอกก่อนห่อ) อย่างละ 1 ถ้วยตวง
4. ใบตอง ใช้สำหรับห่อ
5. ไม้กลัด
ส่วนประกอบไส้
1. มะพร้าวอ่อน 5 ลูก 1 กิโลกรัม
2. น้ำตาลปึก 1 กิโลกรัม
3. น้ำตาลทราย 0.4 กิโลกรัม
5. เทียนอบขนม
หมายเหตุ: ไส้ขนมใช้สัดส่วน มะพร้าว และน้ำตาล 1:1
วิธีทำ
วิธีทำแป้งที่ใช้ห่อไส้ขนมงาสลัด
1. นำแป้งข้าวเหนียว มานวดกับหัวกะทิสดที่คั้นเอง นวดจนเข้ากันโดยสังเกตจากแป้งที่นวดเข้าที่แล้วเมื่อหยิบแป้งจะติดเพียงปลายนิ้ว แล้วนำไปนึ่งในซึ้ง ใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมง หรือจนกว่าแป้งจะสุก
2. พักแป้งให้แห้งและเย็น ก่อนนำไปห่อไส้ขนมงาสลัด
วิธีทำไส้ขนมงาสลัด
1. นำกระทะตั้งไฟ (ใช้ไฟกลาง) ใส่น้ำสะอาดลงไป ตามด้วยน้ำตาลปึก คนให้เข้ากัน เคี่ยวให้น้ำตาลเหนียว ใส่เนื้อมะพร้าวที่เตรียมไว้ คนให้ส่วนผสมเข้ากัน จนกว่าสีของมะพร้าวจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล และส่วนผสมทุกอย่างเกาะตัวกันดีแล้ว
2. นำไส้ที่กวนเสร็จแล้วลงจากเตา พักให้เย็น นำมาปั้นเป็นลูกกลม ๆ ขนาดประมาณ 1.5 เซนติเมตร แล้วนำไปผึ่งแดด เพื่อให้ไส้แห้งเร็วขึ้น นำมาอบควันเทียนเพื่อเพิ่มความหอมให้ไส้ขนมก่อนมาห่อ
วิธีการคั่วงาดำ และงาขาว
1. นำงาดำ และงาขาว มาล้างให้สะอาด
2. นำงาดำและงาขาว มาคั่วไฟอ่อน ๆ จนงาสุก และนำมาพักให้เย็น
วิธีการคั่วถั่วลิสง
1. นำถั่วลิสงมาคั่วไฟอ่อน ๆ จนถั่วสุก แล้วนำเปลือกถั่วลิสงออก
2. นำถั่วลิสงที่คั่วจนสุกแล้วมา หั่นเป็นซีก ๆ
วิธีการปั้นขนมงาสลัด
1. นำไส้ขนมงาสลัดที่ปั้นแล้ว ไปห่อกับแป้งที่สุกแล้ว และนำไปคลุกกับงาขาว งาดำ และถั่วลิสงที่เตรียมไว้
2. นำใบตองที่เตรียมไว้ห่อขนมงาสลัด และใช้ไม้กลัดใบตอง
เคล็ดลับการปรุง
1. ใช้วัตถุดิบที่มีในท้องถิ่น เช่น มะพร้าว น้ำตาล งา จึงมีความสดและสะอาด ปลอดสารพิษ เพราะเป็นพืชสมุนไพรที่ปลูกขึ้นเอง
2. เลือกใช้มะพร้าวอ่อน เพราะถ้าใช้มะพร้าวแก่ เวลากวนใส่น้ำตาลปึกแล้วจะทำให้แข็งเกินไป
3. ใช้กะทิสดที่คั้นเอง มีคุณค่าทางโภชนาการ เกิดประโยชน์ต่อร่างกาย
4. งาขาว งาดำ นำไปแช่น้ำแล้วผึ่งแดดให้แห้งก่อนนำไปคั่ว จะทำให้มีความหอมและยืดอายุขนมได้นานขึ้น
5. การทำให้ไส้แห้ง จะยืดอายุของขนมให้ยาวนานขึ้น
6. นำไส้มาอบควันเทียนก่อนนำไปห่อ จะทำให้ขนมมีความหอม ชวนให้รับประทาน
ร้านอาหารแนะนำ
แหล่งเรียนรู้ตำบลเกาะศาลพระ
เลขที่ 17 หมู่ 7 ตำบลเกาะศาลพระอำเภอวัดเพลง จังหวัดราชบุรี รหัสไปรษณีย์ 70170